AB'de RED III kademeli kullanım ilkesi odun biyokütlesinde 2026'da yürürlüğe giriyor

AB'nin revize edilmiş Yenilenebilir Enerji Direktifi (RED III), kademeli kullanım ilkesini bağlayıcı hukuka dönüştürdü. İlke, odun biyokütlesinin en yüksek ekonomik ve çevresel katma değere sahip kullanıma öncelik vermesini şart koşuyor. 31 Aralık 2026'dan itibaren yalnızca elektrik üreten tesislerde üretilen elektriğe mali destek kalkıyor. Bu kısıtlamanın istisnası, bölgesel adil geçiş planlarında belirlenen alanlar için geçerli. Sanayi tipi yuvarlak odun için de destek daraltılıyor; bu kategori kağıt hamuru odunu dahil tüm yuvarlak odunu kapsıyor. Malzemenin daha yüksek amaçlarla kullanıma uygun olmadığı durumlarda istisna uygulanabiliyor.

İlkenin teoride amacı net: ticari değeri olan orman biyokütlesi önce parke, yapısal kereste, ahşap panel gibi dayanıklı ürünlere yönlendirilmeli. Enerji üretimine ancak daha yüksek ekonomik veya çevresel alternatif yoksa izin veriliyor. Ancak uygulama karmaşık ilerliyor. Üye devletlerin RED III'ü ulusal hukuka aktarma süresi Mayıs 2025'te doldu, fakat yalnızca iki ülke bu süreyi zamanında tamamladı. Nisan 2026 itibarıyla birçok ülke aktarımı hâlâ bitirmemişti, bazıları ise ancak 2027'de tamamlamayı öngörüyor.

Kademeli kullanım ilkesi bilinçli olarak esnek bırakıldı. Üye devletler kademeli kullanımı ulusal düzeyde düzenlemek ve hedefli teşvik mekanizmalarıyla uygulamak zorunda. Nicel veya teknik kısıtlar nedeniyle enerji kullanımından daha yüksek değer elde edilemeyen durumlarda istisnalar tanınabiliyor. Birlik genelinde ortak bir uygulama tebliği henüz yayımlanmadı.

Bu asimetri gerilim yaratıyor. Biyokütle yakıtları artık birincil ormanlar, turbalıklar ve tür bakımından zengin çayırlar gibi yüksek koruma değerine sahip alanlardan tedarik edilemiyor, bu da kullanılabilir hammadde tabanını daraltıyor. Ahşap panel sanayi ilkeyi ilke olarak destekliyor, çünkü birincil odun biyokütlesinin enerji için yakılmasına verilen destekleri sonlandırıyor. Buna karşılık kağıt hamuru ve kağıt üreticileri, operasyonlarında tarihsel olarak biyoenerjiye dayandıkları için baskı altında. Biyometan ve biyogaz üreticileri için etki daha sınırlı, çünkü bu sektörler zaten malzeme geri kazanımına uygun olmayan atık akışlarını kullanıyor. Katı biyokütle yakıtlı elektrik ve ısı santralleri için önümüzdeki 18 ay ise yaşayabilirliği belirleyecek. Üye devletler ulusal kuralları hâlâ hazırlıyor; uygulama mevzuatı ve destek mekanizmaları yayımlanana kadar yatırımcılar 2027'ye girerken varlık değerleri ve proje bankabilitesi konusunda belirsizlikle karşı karşıya.