Türkiye'nin hayvansal atıkları 2040'a kadar 10 milyar m3 biyometan potansiyeli taşıyor
GÖRSEL · aa.com.tr
BİYOYATDER'in hazırladığı rapora göre Türkiye, mevcut biyogaz ve çöp gazı tesislerinin dönüştürülmesiyle 2040'a kadar yıllık 10 milyar metreküp yenilenebilir biyometan üretebilir. TAYED, hayvansal atıklardan yıllık 4-5 milyar metreküp biyometan ve 8-10 milyar kilovatsaat elektrik potansiyeline işaret ediyor.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) ve Tarım ve Orman Bakanlığı verilerine göre ülkede 31 Aralık 2025 itibarıyla 17,7 milyon sığır, 57,8 milyon koyun ve keçi, 394 milyon kanatlı hayvan bulunuyor. Bu hayvan popülasyonunun ürettiği gübre, hem yenilenebilir enerji üretimi hem de atık yönetimini iyileştirme açısından önemli bir fırsat sunuyor. Biyokütle şu anda Türkiye'nin elektrik üretiminin %2'sini oluşturuyor ve ülke genelinde 363 biyokütle tesisi faaliyet gösteriyor.
Atık Yönetimi ve Atıktan Enerji Üreticileri Derneği (TAYED) Başkanı Ali Rıza Öner, hayvansal atıklardan yıllık 4-5 milyar metreküp biyometan ve buna karşılık gelen yaklaşık 8-10 milyar kilovatsaat (8.000-10.000 gigavatsaat) elektrik üretim potansiyeli bulunduğunu belirtti. Öner, bir ineğin bir yılda ürettiği gübrenin, yıllık 2.400 kilovatsaat tüketen bir hanenin yaklaşık beş aylık elektrik ihtiyacını karşılayabileceğini örnekledi. Metanın, gübrenin oksijensiz çukur ve lagünlerde depolanması sırasında açığa çıktığını ve atmosfere salınarak küresel ısınmaya katkı yaptığını söyledi.
Öner, hayvansal ve tarımsal atıklardan elde edilen biyogazla elektrik üreten yaklaşık 100 tesisin toplam 313 megavat kurulu güce sahip olduğunu aktardı. Bu tesislerin yıllık 2,4 milyar kilovatsaat elektrik üretmesi durumunda, ortalama hanehalkı tüketimi 2.400 kilovatsaat baz alınarak yaklaşık 1 milyon hanenin yıllık elektrik ihtiyacına karşılık gelecek enerji sağlanabileceğini belirtti.
BİYOYATDER tarafından hazırlanan "Küresel Enerji Krizi ve Türkiye'nin Biyometan Çıkış Stratejisi-COP31 Vizyonu" raporuna göre, Türkiye'de halihazırda 101 biyogaz tesisi ve 97 çöp gazı tesisi bulunuyor. Rapor, bu tesislerin sistematik olarak yükseltilmesiyle üretimin kademeli olarak artabileceğini, 2030'da 3 milyar metreküp, 2035'te 5 milyar metreküp ve 2040'ta 10 milyar metreküp seviyesine ulaşabileceğini öngörüyor. Artan biyometan kullanımının yıllık 30 milyon ton karbondioksit eşdeğeri emisyon azaltımına katkı sağlayabileceği belirtiliyor.
Öner, hayvancılık atığından enerji projelerinin temel zorluğunun biyogaz tesislerinin ekonomik sürdürülebilirliği olduğunu, yüksek yatırım ve işletme maliyetleri ile yükselen atık tedarik maliyetlerinin sorun oluşturduğunu söyledi. Hayvancılık işletmelerinin daha önce atık bertaraf yükümlülükleri kapsamında gübreyi biyogaz tesislerine ücretsiz sağladığını, ancak sektörün gelişmesiyle atığın ticari bir emtiaya dönüştüğünü ve tesislerin maliyetlerinin arttığını belirtti.