X-energy, 1 milyar dolarlık federal destekle Seadrift'te 4 Xe-100 reaktörü kuracak

ABD Enerji Bakanlığı (DOE), geçen ay X-energy'ye 1 milyar dolar destek vereceğini açıkladı. Destek, Dow Chemical'ın Teksas'taki Seadrift tesisinde dört adet 80 megavat elektrik gücünde Xe-100 reaktörünün kurulmasına yönelik. Reaktörlerin 2030'ların başında devreye girmesi hedefleniyor.

Bu yeni destek, şirketin 2021 başında aldığı 1,2 milyar dolarlık yatırımla birlikte toplam federal katkıyı 2,1 milyar dolara çıkarıyor. Her iki finansman da DOE'nin 2020'de başlattığı İleri Reaktör Gösterim Programı (ARDP) kapsamında yüzde 50-50 maliyet paylaşımı şeklinde yapılandırıldı. Bill Gates destekli TerraPower'ın Wyoming'deki projesi de ARDP üzerinden 2 milyar dolara kadar fon aldı.

X-energy'nin projesi henüz Nükleer Düzenleme Kurumu'ndan (NRC) lisans almadı. Şirket mayıs ayında kritik bir çevresel onay aldı ve NRC'nin inşaat iznini 2027 başında vermesini bekliyor. Şu anda yalnızca TerraPower ve Kairos Power NRC inşaat izni bulunan şirketler.

X-energy 2023 başında, ARDP kapsamındaki tüm işin tamamlanma maliyetini 4,75 milyar ile 5,75 milyar dolar arasında tahmin etmişti. Şirket o tarihten bu yana tahminini güncellemedi, ancak 2,1 milyar dolarlık federal destek en az 4,2 milyar dolarlık proje harcaması olacağını gösteriyor. DOE, 30 Haziran itibarıyla X-energy'ye yaklaşık 546 milyon dolar geri ödeme yaptı.

Anlaşma; standart santral tasarımı Xe-100'ün tasarım ve lisanslamasını, Tennessee'deki Oak Ridge Ulusal Laboratuvarı yakınındaki ilk ticari yakıt üretim tesisi TX-1'in inşasını ve Dow'un Teksas sahasındaki ilk ticari santralin yapımını kapsıyor. TX-1'in 2028'in ilk yarısında açılması planlanıyor.

Xe-100, geleneksel reaktörlerden farklı olarak reaksiyonu kontrol etmek için grafit, ısı transferi için ise helyum gibi soy gaz kullanıyor. Reaktör, yüksek sıcaklıklara dayanıklı özel bir uranyum yakıtı olan TRISO kullanıyor. Seadrift'teki reaktörler tamamlanırsa tesisin yıllık sera gazı emisyonunu yaklaşık 440 bin ton azaltacak. Dow, proje için nihai yatırım kararını en erken 2028'de verecek.

X-energy'nin ilk ARDP ortağı Washington eyaletindeki elektrik dağıtım şirketi Energy Northwest'ti, ancak şirket 2023'te bu ortaklıktan çekildi ve yerini Dow aldı. Energy Northwest daha sonra Amazon'u alıcı olarak buldu; Amazon, kendi kontrolündeki merkezi Washington sahasında 12 adete kadar Xe-100 reaktörünü finanse ediyor. X-energy'nin Dow, Amazon ve Birleşik Krallık merkezli Centrica ile yaptığı anlaşmalar toplamda dünya genelinde 144 adete kadar Xe-100 reaktörü öngörüyor.

Wood Mackenzie'ye göre Tennessee Vadisi İdaresi (TVA) ve GE Vernova Hitachi, Tennessee'de 300 megavatlık bir BWRX-300 reaktörünü devreye almak için kilovat başına 14 bin doların üzerinde harcama yapacak. ABD Enerji Bilgi İdaresi verilerine göre rüzgar ve güneş geliştiricileri 2022'de kilovat başına 2 bin doların altında harcama yapmıştı. Ontario Power Generation, dünyanın ilk BWRX-300 reaktörünü 2030'da devreye almayı bekliyor.